Lịch sử đình làng Ngọc Động 

Theo người xưa kể lại: xã Ngọc Động có địa hình thế “Thuyền Rồng” hướng tiến về phía Bắc. Con đường từ bờ sông về đình là biểu hiện cột buồm, con đường từ An Nhân về làng là mái chèo. Giữa làng là ngôi đình uy nghi trang nghiêm phía Bắc đình và phía Nam đình có hai con đường song song với nhau dân ta gọi là đôi Hoàng Xà, trên chiếc thuyền có cái lá cờ biểu hiện của lá cờ là cánh đồng vàng. Bánh lái là nấm Con Voi. Chung quanh làng có nhiều gò, nấm như: con Mộc, con Hỏa, con Voi, con Kim, cái Ấn, cái Chiêng, cái Trống, con Trắm, con Chép, con Phượng, võng, lọng, cờ, quạt... hình dáng giống như một đám rước chung quanh làng. Phía trước làng có hình khung cửi, con thoi, cái ác như tạo hóa sắp đặt cho người Ngọc Động. Chung quanh làng có 9 cái giếng nên con gái làng thường là duyên dáng, xinh đẹp con trai thì khôi ngô tuấn tú. Cũng theo các cụ kể lại làng Ngọc Động trước đây có tên là làng Ngang, vì đình làng ngoảnh theo hướng Đông không hợp phong thủy. Sau đó các cụ đã đổi hướng, xây dựng lại đình ngoảnh theo hướng Tây hợp về phong thủy hơn. Đình tọa lạc trên một địa thế cao ráo, thoáng đãng. Phía trước có hồ nước, chung quanh có nhiều cây cổ thụ xum xuê. Đình xây theo kiểu kiến trúc cổ của phương Đông, cột gỗ lim tròn thẳng đứng, bẩy đục xà xoi. Mái lượn đao cong, phủ ngói vẩy rồng, nghê chầu long ấp, phía trước kiến trúc theo kiểu tiền chữ nhất, hậu chữ đinh, chung quanh có tường đá bao bọc và có trụ mở cổng đi vào. Đình đặt trên nền đất cao, rộng, tôn thêm vẻ uy nghi. Công trình gồm: Tòa Tiền – đường rồi đến cung Đệ nhị, trong cùng là chính tẩm. Nghệ thuật kiến trúc theo kiểu cổ của phương Đông. Đường nét hoa văn khắc, họa độc đáo. Tiêu biểu ở tòa Tiên đường treo bức đại tự “Hùng Vận Xương Minh”, cung Đệ Nhị có bức đại tự “Thiên Bảo Địa Linh”… Cung chính tẩm thờ đức “Trấn Quốc Đại Vương”. 

Đình làng nằm ở vị trí trung tâm của thôn, và được xây theo kiểu: Tiền chữ Nhất, hậu chữ Đinh. Công trình gồm 3 tòa quay hướng Tây: ngoài là tòa Tiền đường rồi đến cung đệ nhị, trong cùng là chính tẩm. Tiền đường được làm lại to rộng, cao ráo, thoáng đãng, được xây dựng ở niên hiệu “Thành Thái” 1903. Tòa đệ nhị nhỏ hơn, làm năm 1899 trên nền cao, xây dựng theo kiểu “Chân quỳ, dạ cá”. Bên trong đệ nhị là chính tẩm nơi thờ Thành Hoàng “Trấn Quốc Đại Vương – Phạm Phúc”. Chuyện kể lại rằng, nơi chính tẩm phía sau, trong kháng chiến bị Thực dân Pháp bắn đại bác trúng sụt hỏng một góc, sau nhân dân xây thu lại. Về nghệ thuật kiến trúc cửa: Tiền đường, Đệ Nhị, Chính tẩm được xây dựng nhiều đường nét hoa văn độc đáo với những điển tích xưa mô tả nghệ thuật tỷ mỉ đã có trong cuốn “Lịch sử làng Ngọc Động”. Tòa Tiền đường là bức đại tự to lớn treo ở chính giữa có 4 chữ Ở cung Chính Tẩm có long ngai nối ở giữa ngoài là dòng chữ ghi “Trấn Quốc Đại Vương Thần Vị”. Ba nơi thờ tự nói trên đã được tu bổ lại theo nguyên bản cũ. Đến năm 2009, nhân dân trong thôn lại tu bổ sửa chữa cung Đệ Nhị và cung Chính Tẩm cho vững vàng, bền đẹp hơn (vẫn theo nguyên bản cũ). Đến nay nhân dân trong thôn, con, cháu ở xa quê, đồng bào thập phương vẫn luôn công đức, cung tiến để ban quản lý di tích thường xuyên duy tu, bảo dưỡng, xây dựng, mua sắm đồ thờ tự... Để khu di tích mãi mãi sáng danh, đình làng khang trang hơn. Con cháu dòng họ Nguyễn Thế cũng đóng góp xây dựng rất nhiều, tiêu biểu cụ Đề Trình (đời thứ 10- chi thứ 3) là một trong những người cung tiến kỷ vật còn lưu truyền ở nơi đình làng. 

Qua bao cuộc thăng trầm, bao phen thay đổi của thời gian, đình làng cũng đã bị sụt ngói, long tường, nhưng được nhân dân góp công sức tu bổ lại theo nguyên bản sẵn có, đã được hoàn tất. Năm 1996, nơi đây đã được Bộ Văn Hóa xếp hạng di tích lịch sử cấp nhà nước. Đến nay nhân dân dân bản hạt cùng các con cháu đang ở nơi xa quê và đồng bào thập phương làm công đức cung tiến để xây dựng, tu bổ, mua sắm vật liệu... tôn tạo làm cho di tích đình làng ngày càng khang trang lộng lẫy hơn. Đặc biệt năm 2016, được sự nhất trí của Bộ VHTTDL và các cấp chính quyền địa phương, cháu nguyễn Thế Ích cùng với toàn thể dân làng và quan khách thập phương đã tu bổ lại chính tâm phía sau (Hậu cung) và toàn bộ phía cánh xung quanh Nghi đình. Đình làng Ngọc Động thờ đức “Trấn Quốc Đại Vương – Phạm Phúc”, quê ở Diễn Châu- Nghệ An. Ngài là vị tướng giỏi đời Vua Hùng Vương thứ 6. Ngài đã đánh tan giặc Cao Miên. Ngài cùng với Phù Đổng Thiên Vương” đánh tan giặc Ân giành độc lập cho đất nước. Ngài hóa vào ngày 10 tháng 11. Tưởng nhớ công ơn ngài, người dân làng Ngọc Động đã lập đền thờ Ngài cho đến ngày nay.